Kao inicijativa za zaštitu vlažnih staništa okupljamo širok spektar stručnjaka,
zainteresovanih pojedinaca i organizacija koji se bave različitim aspektima zaštite
životne sredine, a pre svega očuvanjem vlažnih staništa.
Zašto baš vlažna staništa?
Vlažna staništa su spoj vodene i kopnene sredine i uprkos maloj površini koju zauzimaju imaju veoma značajnu ulogu i pružaju veliki broj ekosistemskih usluga. Ključna su i za održivi razvoj našeg društva.
O ekosistemskim uslugama
Priroda konstantno, neumorno i potpuno besplatno radi za nas, čineći naš životnemerljivo boljim. Od svih procesa koji se odvijaju u prirodi mi imamo određene direktne ili indirektne koristi. Sve ove koristi i dobrobiti koje dobijamo od prirodenazivamo ekosistemskim uslugama. Vlažna staništa, osim što predstavljaju dom za gotovo polovinu biljnih i životinjskih vrsta na Zemlji, obezbeđuju čistu vodu, vazduh, zamljište i hranu. Štite nas od ekstremnih vremenskih nepogoda i prirodnih katastrofa, pre svega od poplava, a imaju i ključnu ulogu u ublažavanju negativnih efekata klimatskih promena. Jedan hektar vlažnih staništa može upiti zapreminu vode koja stane u čak četiri olimpijska bazena. Na taj način ona predstavljaju prirodne sunđere koji u kratkom vremenu mogu da upiju ogromnu količinu vode. Ključan aspekt u ublažavanju negativnih efekata klimatskih promena nam vlažna staništa pružaju kroz regulisanje kruženja ugljenika. Iako zauzimaju svega 5% kopna, u vlažnim staništima je zarobljeno čak 30% svetskog ugljenika.
Značaj održivog razvoja
Jedini put napred za celo čovečanstvo je život u harmoniji sa prirodom. Blizina prirodnih celina našem mestu stanovanjanam omogućava višestruke koristi. Integracija postojećih vlažnih staništa kao i kreiranje novih unutar urbanih sredina su prepoznati kao prioriteti održivog razvoja. Na ovaj način bismo okruženje u kome
živimo načinili mnogo prijatnijim i bezbednijim za život, ali i doprineli opstanku mnogih ugroženih vrsta biljaka i životinja. Vlažna staništa pružaju osnov za kreiranje mnogih rešenja zasnovanih na prirodi kada je reč o prečišćavanju vode, vazduha i zemljišta i regulaciji temperature u gradskim sredinama
Ugrožavajući faktori
Uprkos svim koristima koje nam vlažna staništa pružaju, čovekov odnos prema njima je izuzetno loš. U poslednjem veku, u svetu je nestalo više od 50% vlažnih staništa. Bitni ugrožavajući faktori po vlažna staništa su isušivanje zarad širenja
poljoprivrednih i urbanih površina, preusmeravanje i neadekvatno upravljanje vodotocima koji snabdevaju vlažna staništa vodom, zagađenje, prekomerna eksploatacija resursa i klimatske promene. Svako narušavanje strukture vlažnih staništa otvara vrata invazivnim vrstama koja veoma brzo i lako postanu pretnja opstanku autohtonih vrsta.
Zbog svog ogromnog značaja za opstanak mnogih divljih vrsta biljaka i životinja te velikog doprinosa čovekovom blagostanju, svi se moramo aktivno uključiti u očuvanje i restauraciju ovog tipa ekosistema.
Šta mi sve radimo?
Serbia Wetlands inicijativa koristi multidisciplinarni prilaz istraživanju i očuvanju vlažnih staništa. Naše aktivnosti uključuju:
Mapiranje i kreiranje nacionalne baze vlažnih staništa koje radimo u saradnji sa Kancelarijom za razvoj Ujedinjenih nacija (UNDP) kao i drugim relevantnim partnerima. Istraživanja i svrsishodnu zaštitu vlažnih staništa je moguće raditi samo
kada postoji relevantan inventar ovih područja koji pored tačnih lokacija sadrži i ključne parametre o stanju pojedinačnih staništa do kojih će se doći naučnim istraživanjima.
Naučna istraživanja kojima na jedan sistematski način pokušavamo da odredimo stanje pojedinačnih vlažnih staništa. Ova istraživanja uključuju terenska istraživanja biodiverziteta i kvaliteta vode. Istraživanje biodiverziteta podrazumeva identifikaciju bogatstva vrstama svakog istraživanog područja kao i efekat različitih ugrožavajućih faktora pre svega na vodozemce i gmizavce. Kvalitet vode se prati analizom bio-hemijskih, hemijskih i fizičkih karakteristika vode. Dodatno, uticaj različitih zagađujućih faktora testiramo u laboratiriji, putem eksperimenta.
Edukacija je još jedan bitan aspekt našeg delovanja. Putem predavanja i radionica koje često držimo i na otvorenom, u nekom vlažnom staništu, podižemo svest svih populacija građanstva o vlažnim staništima i dajemo preporuke kako svaki pojedinac može da doprinese očuvanju vlažnih staništa.
Građanska naučna istraživanja su savremeni naučni metod koji građane volontere uključuje u naučno-istraživački proces. Na ovaj način naučna zajednica dolazi do velikog broj pomagača i podataka u kratkom vremenskom periodu, dok građani
naučnici dobijaju nova znanja i veštine te postaju deo naučne zajednice. Svi zainteresovani građani nam mogu pomoći da mapiramo vlažna staništa Srbije, da pratimo kvalitet tih vlažnih područja i na taj način postati konzervacioni lideri u svom okruženju.
Saradnja sa civilnim i vladinim sektorom kao što su lokalne civilne organizacije, međunarodne organizacije, donosioci i sprovodioci odluka nam omogućava da formiramo nacionalni okvir za dugotrajno očuvanje vlažnih staništa.